سیستم مدیریت آموزش

آموزش الکترونیکی در یک نگاه

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی شیوه ای از آموزش است که در سطوح مختلف اعم از دوره های تک درس، اخذ گواهینامه های علمی – فنی – تخصصی ، مدارج دانشگاهی و ... به دانشجویان این امکان را می دهد که از تمام یا بخشی از دوره آموزش از راه دور  استفاده کنند و بدون نیاز به حضور فیزیکی در کلاس، درس بگذرانند و درنهایت در صورت موفقیت در آزمون های مربوطه از امتیازاتی مشابه دانشجویان حضوری برخوردار شوند.

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی


آموزش الکترونیکی شیوه ای است که در سطوح مختلف اعم از دوره های تک درس، اخذ گواهینامه های علمی، فنی، تخصصی ، مدارج دانشگاهی و ... به دانشجویان این امکان را می دهد که از تمام یا بخشی از دوره آموزش از راه دور (مثلا” در منزل خود و در شهر یا حتی کشوری دیگر) استفاده کنند و بدون نیاز به حضور فیزیکی در کلاس درس بگذرانند و درنهایت در صورت موفقیت در آزمون های مربوطه از امتیازاتی مشابه دانشجویان حضوری برخوردار شوند.


آموزش از راه دور به کلیه افراد امکان ادامه تحصیل می دهد. حتی کسانی که برنامه کاری و یا محل سکونت، مانع از حضور آنها در کلاسهای درس دوره های حضوری می باشد.
امروزه بسیاری از مؤسسات آموزش عالی معتبر در سطح جهان، از طریق دوره های آموزش الکترونیکی اقدام به اعطای مدارک لیسانس، فوق لیسانس و حتی دکترا می کنند و این مدارک از نظر اعتبار هیچگونه تفاوتی با مدارک اخذ شده در دورهای حضوری ندارند. برخلاف گذشته که دوره های آموزش از راه دور به آموزش مکاتبه ای معروف بود و هیچگونه ارتباط مستقیمی بین دانشجو واستاد و سایر دانشجویان وجود نداشت، با استفاده از امکانات آموزشی جدید مانند شبکه جهانی وب و کلاس درس مجازی، در دوره های آموزش از راه دور مدرن غالبا” ارتباط تعاملی میان دانشجو با استاد وهمچنین سایر دانشجویان وجود دارد.


آیا آموزش الکترونیکی از نظر کیفی قابل مقایسه با دوره های حضوری است؟


شیوه ارزشیابی تحصیلی و آزمون پایانی دوره های آموزش از راه دور درست مانند دوره های حضوری است بنابراین مدارک اعطایی در این دوره ها معادل مدارک دوره های حضوری می باشد.


آیا در دوره های آموزش الکترونیکی امکان ارتباط و تعامل بین دانشجویان وجود دارد؟


امروزه به کمک تکنولوژی پیشرفته و امکاناتی که شبکه جهانی اینترنت در اختیار گذاشته ، این امکان فراهم شده است که دانشجویان دوره آموزش از راه دور بتوانند با شرکت در کلاسهای مجازی در کنار بهره مند شدن از آموزش زنده توسط اساتید، باسایر فراگیران نیز ارتباط زنده ومستقیم داشته باشند که  این شیوه به شیوه Class-Paced معروف است.
بنابراین، در این گونه کلاسها ایراد برخی منتقدان مبنی بر انزوای افراد و اثرات نامطلوب پرورشی ناشی از عدم ارتباط با سایر دانشجویان شاید چندان اهمیتی نداشته باشد.
البته، نوع دیگر آموزش از راه دور هم وجود دارد که به آن Self-Paced گفته می شود وهر دانشجو در آن به تنهایی و بدون ارتباط با سایر دانشجویان مطالب درسی را فرا می گیرد. این شیوه به ویژه مناسب افرادی است که به دلایل مختلف امکان حضور به موقع در کلاس مجازی را ندارند ویا قادر نیستند که بطور منظم و بر اساس یک برنامه از پیش تعیین شده به مطالعه دروس بپردازند.


آیا دوره های آموزش الکترونیکی مدرس هم دارد؟


کلیه دروس توسط اساتید مجرب طراحی و تدوین شده اند، اما الزاما” نیازی به حضور تمام وقت و آن لاین اساتید نیست. اما در دوره های گروهی که بصورت کلاسهای درس مجازی برگزار می شود و اصطلاحا” class-paced نامیده می شوند، معمولا” یک استاد بطور زنده و مستقیم و درست مانند کلاسهای درس معمولی با دانشجویان در ارتباط است و راهنمایی های لازم در آموزش مطالب و رفع اشکالات را انجام می دهد.

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی

مزایای استفاده از آموزش الکترونیکی برای سازمانها و مؤسسات

برخی از مهمترین مزایای استفاده از آموزش الکترونیکی برای سازمانها و مؤسسات, به شرح زیر است:
•    کاهش هزینه ها: مهمترین عامل انتخاب آموزش الکترونیکی است. صرفه جویی ناشی از حذف بخشی از هزینه ها از قبیل حقوق اساتید، اجاره محل کلاسهای درس، هزینه مسافرت و رفت و آمد دانشجویان، هزینه اجاره اتاق یا خوابگاه به راحتی قابل اندازه گیری و محاسبه است؛ اما شاید مهمترین دلیل استقبال شرکتها و سازمانهای بزرگ از شیوه آموزش الکترونیکی، تقلیل زمان دوری از کار کارکنان، هنگام شرکت در دوره های آموزش حین خدمت باشد.
•    کاهش زمان آموزش: برخی تحقیقات انجام شده نشان داده که زمان آموزش نسبت به شیوه های سنتی بین 40 تا 60 درصد کاهش می یابد.
•    افزایش به کار گیری عملی آموخته ها در این شیوه آموزش: تحقیقات مستقل انجام شده در این زمینه نشان داده که این روش نسبت به روش های سنتی 25 درصد افزایش داشته است.
•    اخذ آزمون نهایی دوره های آموزشی و اعطای گواهینامه و مدرک تحصیلی بطور اتوماتیک و بسیار سریع و ارزان: با استفاده از این شیوه آموزش، این امکان وجود دارد که بطور خودکار پس از اتمام دوره دانشجو را مورد آزمون قرار داد و درصورت قبولی به وی گواهینامه گذراندن دوره یا مدرک تحصیلی اعطا نمود. بنابراین دیگر لزومی به صرف وقت و هزینه جهت برگزاری امتحانات حضوری و تصحیح سؤالات امتحانی و . . .  نمی باشد.

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی

مزایای استفاده از آموزش الکترونیکی برای دانشجویان

درکنار جذابیت بیشتر، تسریع در یادگیری، و افزایش رفاه دانشجویان، مزایای خاص آموزش الکترونیکی برای دانشجویان عبارتند از:
•    دسترسی آسان و در زمان دلخواه: به دانشجویان امکان می دهد که تحصیل خود را در ساعات فراغت و یا در منزل ادامه دهند.
•    تعیین سرعت پیشرفت دروس به خواست دانشجو: این خصوصیت موجب کاهش اضطراب به دلیل ترس از عقب ماندن از کلاس در دانشجویان کُند و افزایش رضایت از تحصیل در دانشجویان تیزهوش تر می شود.
•    قابلیت تعاملی: به دلیل وجود امکان تعامل زیاد بین دانشجو و مدرس و همچنین بین هر دانشجو با سایر دانشجویان در این شیوه، انگیزه آنان برای پی گیری مطالب درسی افزایش می یابد.
•   افزایش اعتماد به نفس: اینکه دانشجو آگاه باشد که در این شیوه، مطالب درسی از  به روز ترین منابع انتخاب شده اند، موجب افزایش اعتماد به نفس وی میشود. زیرا  دیگر از این بابت نگرانی نخواهد داشت که مطالب آموخته شده منسوخ شده باشند و یا متناسب با نیاز روز نباشد.

منافع آموزش الکترونیکی در ایران

علاوه بر منافع کلی مطرح شده در زمینه آموزش الکترونیکی، با توجه به وضعیت خاص کشور منافع دیگری را می توان برای آن برشمرد. مهمترین آنها عبارتند از:
•    امکان ارائه آموزش با کیفیت بالا برای علاقمندان فراگیری موضوعات مختلف علمی با توجه به سطح نسبتا” پایین آموزش در بسیاری از دانشگاههای سنتی موجود، علی الخصوص در مناطق دور افتاده.
•    دسترسی آسان به آموزش عالی برای علاقمندانی که به دلیل ظرفیت پایین پذیرش دانشگاههای کشور امکان ادامه تحصیل ندارند. زیرا در آموزش الکترونیکی و دانشگاههای مجازی تقریبا” چیزی به نام محدودیت ظرفیت پذیرش وجود ندارد.
•    هزینه بسیار پایین تهیه برنامه های آموزش الکترونیکی در ایران در مقایسه با قیمتهای جهانی: وجود توانایی های بالای تکنیکی در ایران و در عین حال سطح بسیار نازل دستمزد که مهمترین بخش هزینه تمام شده ارائه برنامه آموزش الکترونیکی را تشکیل می دهد در مقایسه با سطح دستمزدهای جهانی شاید مهمترین مزیت پرداختن به این گونه فعالیت ها در کشور و با رویکرد ورود به بازارهای جهانی باشد.

مشکلات آموزش الکترونیکی برای سازمانها و مؤسسات

علیرغم همه مزایا، آموزش الکترونیکی به دلیل محدودیتهایی که دارد جواب گوی همه نیازهای آموزشی نمی باشد. برخی از این محدودیت ها به شرح زیر است:
• هزینه بالای سرمایه گذاری: سرمایه گذاری اولیه برای آموزش الکترونیکی، نسبت به شیوه های سنتی بیشتر است.
• محدودیتهای تکنولوژیک:  باید دید که آیا سطح تکنولوژی کنونی جوابگوی نیازهای آموزشی مورد نظر هست؟ آیا صرف هزینه بیشتر برای بهبود تکنولوژی آموزشی توجیه پذیر است؟ و آیا درصورت سرمایه گذاری برای ارتقای سطح تکنولوژی نرم افزار آموزش مجازی سازگاری کامل بین همه این نرم افزارها و سخت افزارهای موجود وجود خواهد داشت؟
• موضوعات درسی نامناسب: برخی صاحب نظران معتقدند که همه موضوعات بصورت الکترونیکی قابل آموزش نیستند؛ هرچند که تعداد این موارد محدود است.
• پذیرش فرهنگی: در برخی مناطق جهان، بنا به ساختارهای فرهنگی و باورهای اجتماعی محلی، مردم اصولا” تمایلی به استفاده از کامپیوتر ندارند، چه رسد به آموزش الکترونیکی.

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی

مشکلات آموزش الکترونیکی برای دانشجویان

  دلایلی که ممکن است باعث شود آموزش الکترونیکی به اندازه سایر شیوه های آموزشی مورد استقبال قرار نگیرد عبارتند از:

• مسائل تکنیکی: بسیاری از افراد فاقد مهارت های تکنیکی لازم برای استفاده از شیوه های آموزش الکترونیکی هستند.
• قابلیت تحرک: هرچند شبکه اینترنت و استفاده از کامپیوترهای کیفی و جیبی وحتی تلفن های موبایل به شدت گسترش یافته، اما هنوز هیچ یک از موارد فوق از نظر سهولت حمل ونقل و امکان استفاده در همه جا، قدرت رقابت با کتاب و دفترهای سنتی را ندارند.
• کاهش تعاملات فرهنگی و اجتماعی: در آموزش الکترونیکی در مقایسه با شیوه های سنتی و حضوری آموزش، ارتباط رو در رو و چهره به چهره و زنده تقریبا” وجود ندارد. این امر می تواند اثرات منفی هم بر میزان پیشرفت درسی و هم بر رشد شخصیتی دانشجویان داشته باشد. البته با پیشرفت مداوم و سریع تکنولوژی، این مشکل مرتب درحال کم رنگ تر شدن است.

مشکلات آموزش الکترونیکی در ایران

علاوه بر مشکلات کلی مطرح شده در زمینه آموزش الکترونیکی، با توجه به شرایط داخلی مشکلات دیگری نیز در این زمینه وجود دارد. مهمترین مشکلات آموزش الکترونیکی در ایران به شرح زیر است:
•    پایین بودن سرانه کامپیوترهای شخصی در کشور: متأسفانه هنوز هیچ آمار دقیق و رسمی در مورد تعداد کامپیوترهای خانگی موجود در کشور وجود ندارد. هرچند ظواهر امر حاکی از افزایش روز افزون و بسیار سریع تعداد کامپیوترهای خانگی است، اما هنوز به دلایل مختلف، کامپیوتر شخصی جزء لوازم ضروری منزل در نیامده است. از جمله این دلایل می توان به موارد زیر اشاره نمود: بالا بودن نسبی هزینه تهیه کامپیوتر، عدم اطلاع از قابلیت های بالقوه آن، پایین بودن تأسف بار سطح سواد کامپیوتر افراد حتی در میان تحصیل کرد گان و اساتید دانشگاه که این وسیله را در بسیاری از موارد در حد وسیله ای تزیینی در دفتر کار یا اسباب بازی در منزل تنزل داده است، برخی نگرش های منفی و بدبینانه فرهنگی نسبت به ورود کامپیوتر و اینترنت به محیط خانه که شاید خود ناشی از پایین بودن سطح سواد کامپیوتری و عدم اطلاع از قابلیت های مفید کامپیوتر باشد.


•    نرخ پایین دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در کشور: نرخ دسترسی به اینترنت در ایران حتی نسبت به کشورهای درحال توسعه مشابه بسیار پایین است. هرچند در این مورد نیز آمار دقیقی موجود نیست، اما بر اساس خوش بینانه ترین برآوردها در کشور تنها حدود دو میلیون نفر به اینترنت دسترسی دارند هر چند که پیش بینی می شود تا انتهای برنامه پنج ساله سوم این رقم به حدود 15 میلیون کاربر افزایش یابد.
•    عدم همخوانی امکانات شبکه مخابراتی کشور با استانداردهای روز جهانی: در حال حاضر، شبکه دیتا تنها منحصر به شهرهای بزرگ و برخی شهرهای متوسط است به گونه ای که تنها120 شهر کشور از امکانات این شبکه بهره مندند، هرچند که پیش بینی می شود این تعداد تا انتهای سال 1381 به 200 و در پایان برنامه پنج ساله سوم به 300 شهر افزایش یابد. درنتیجه حدود نیمی از ساکنان کشور در مناطقی زندگی می کنند که اصولا” امکان اتصال به اینترنت وجود ندارد. از این گذشته، حتی در مناطقی که امکان اتصال وجود دارد، به دلیل پهنای کم باند، و استفاده از سیم های مسی فرسوده در شبکه مخابراتی، سرعت انتقال داده ها بسیار پایین است.


• عدم حمایت از مالکیت معنوی: شاید یکی از مهمترین عوامل عقب ماندگی فعالیتهای فرهنگی در کشور نسبت به سایر نقاط جهان، عدم رعایت حقوق مؤلف است. متأسفانه تهیه کپی های غیر مجاز از آثار فرهنگی در کشور خود تبدیل به فرهنگ شده است. با توجه به هزینه بسیار زیاد تهیه مطالب اصیل علمی مناسب برای ارائه در دوره های آموزش الکترونیکی، این مسئله همه ارائه دهندگان بالقوه خدمات آموزش الکترونیکی را تهدید می کند.

آموزش مجازی
آموزش الکترونیکی

 آیا منافع استفاده از آموزش الکترونیکی اشکالات آن را جبران می کند؟

وزن و نسبت مزایا و معایب استفاده از آموزش مجازی بسته به اهداف برنامه آموزشی، مخاطبین، زیرساخت های تکنولوژیک سازمان ارائه دهنده و حتی باورهای فرهنگی و اجتماعی متفاوت است. اما جای هیچ بحثی نیست که این شیوه آموزش به سرعت در حال گسترش است و بیشتر صاحب نظران معتقدند که مزیت های چشمگیر این شیوه، تضمین کننده نقش رو به گسترش آن در استراتژی های آموزشی است.

مقالات مرتبط:


عصر اطلاعات و نقش آموزش مجازی

کیفیت یادگیری در آموزش الکترونیکی

مزایا و معایب سیستم آموزش مجازی

  • نویسنده : کامران جانقربان
    • امتیاز :
    • 0
    • 0
  • تاریخ انتشار : 1396/05/30
  • تعداد مشاهده : 102 بار